Discussie omtrent nieuw beleid van het OM: eerst schuld erkennen, dan transigeren

Begin dit jaar is via verschillende media, waaronder het Financieele Dagblad (27 februari) en een Zembla uitzending (28 februari) door hoofdofficier van justitie Marianne Bloos over het nieuwe transactiebeleid van het OM gecommuniceerd. Dit nieuwe beleid komt erop neer dat een bedrijf schuld moet erkennen om een schikking met het OM te kunnen krijgen.

Onder meer vanuit de advocatuur is gereageerd op voorgaande berichtgeving. Madelon Stevens van JahaeRaymakers schreef een kritische opinie in het Financieel Dagblad over in hoeverre een transactie anno 2018 nog voordelen biedt ten opzichte van een procedure voor de rechter (Klik hier voor de opinie). Jan Leliveld spoort aan tot een kritisch debat over (de toekomst van) transacties. Sabine Pijl en Maike Bouwman stellen dat een rechterlijke toets van een schikkingsovereenkomst op de loer liggend machtsvertoon van het OM kan wegnemen. Ook Frits Bakker van de Raad voor de Rechtspraak acht een toeziend oog van de rechter, die een controlerende en rechtsbeschermende taak heeft, noodzakelijk in zaken met een grote maatschappelijke impact.

Een eerste publieke reactie vanuit het bedrijfsleven lijkt de weigering van accountantskantoor Enst & Young om een transactie in de Vimpelcom-affaire te accepteren. Naar verluidt hield het schikkingsvoorstel in deze zaak tevens de voorwaarde van een schulderkenning in. Hoewel het onduidelijk is of dit de dealbreaker betrof voor Ernst & Young, is het niettemin een signaal dat bedrijven niet meer koste wat het kost een zaak willen schikken met het Openbaar Ministerie en dus een gang naar de rechter niet vrezen.

Het is duidelijk dat de berichtgeving van het OM over haar nieuwe beleid een hoop teweeg heeft gebracht. Wij zijn benieuwd of het OM in de verschillende reacties aanleiding ziet haar beleid aan te passen. We vragen ons ook af of de wetgever hier het gevolg aan verbindt dat “megaschikkingen” met het OM aan een rechterlijke toetsing dienen te worden onderworpen, zoals dat in andere jurisdicties soms al het geval is. Het is dan wel de vraag wat de rechter in zo’n geval precies kan en mag toetsen, aangezien hij zelf geen onderzoek heeft kunnen doen. Het weigeren van een schikkingsvoorstel en dus een gang naar de rechter, zoals Ernst & Young nu lijkt te doen, biedt daarentegen een rechterlijke toetsing in volle omvang.

Wij volgen de ontwikkelingen nauwlettend en informeren u graag in een volgende nieuwsbrief.